ازگیل وحشی {کندس}

آلبالو

انجیر

انگور   

پامچال

پرتقال

خرمالو

خیار

زيتون

سیب

گلابی

گوجه سبز

نارنج

نارنگی

ولیک(زالزالک وحشی )

بیدگیاه {سگ واش}

نعناع فلفلی

انار 

اناریجه

اوکالیپتوس

بلوط

تمشک

خربزه

داغداغان

زولنگ یا یا قرصعنه

شاه‌توت

گردو

گیلاس

ليمو

هلو

هندوانه

گل گاوزبان

بید

 

 

 

 

ازگیل وحشی {کندس}

ازگیل وحشی (medlar ) یا همان میوه ای که در روستای فارسیان به آن کُندُس گفته می شود ، درختچه ای است خاردار و بومی ایران که در همهٔ جنگل‌های شمال ایران و در همهٔ بلندی‌های دامنه جنوبی البرز و مناطق استپی میروید. این گیاه را در زبان گیلکی مناطق استان گیلان کونوس ( کنوس ) می نامند. ازگیل از حدود سه هزار سال پیش در جنوب دریای خزر در مناطق گیلان و مازندران در ایران کاشت می‌شد و 700 سال پیش از میلاد به یونان و در 200 سال پ.م به روم رسید. کاشت این میوه از طریق رومیها در بقیه اروپا گسترش یافت. میوه ازگیل وحشی ( کندس) تا دوره ویكتوریا به وفور استفاده می شد اما در دوره های پس از آن كمتر مورد توجه قرار گرفت تا آن كه اكنون جز بخش های كوچكی در اروپا، طرفداران چندانی ندارد. ازگیل در ادبیات كهن اروپا نماد بدكارگی یا تهیدستی نابهنگام است زیرا میوه هایش پیش از رسیدن از درون می پوسند. میوه کندوس بسیار سخت و اسیدی است و به همین خاطر تا خوب رسیده نشود قابل خوردن نیست. (در زبان محلی فارسیان باید خوب "پُتو" شده باشد ، یعنی نرم شده باشد . ) برای جلوگیری از پوسیده شدن گندس بر روی درخت، معمولا میوه ها را زودتر برداشت می كنند و در محل مناسبی انبار می سازند تا برسد. گوشت ازگیل پس از رسیدن از سفید به قهوه ای تغییر می یابد و كاملا نرم و شیرین می شود.قطر میوه در گونه های وحشی به 2.5 سانتی متر و در ارقام پرورشی به ۵.5 سانتی متر یا بیشتر هم می رسد. گیاه کندس به شكل درخت پاكوتاه یا بوته های بلند است و متعلق به خانواده رزها است. بلندی درختچه های ازگیل به ۸ متر هم می رسد. برگ های پهنی به رنگ سبز تیره، بیضی شكل به طول ۶ تا ۱۵ سانتی متر و به پهنای ۳ تا ۴ سانتی متر دارد. برگ ها پیش از خزان شدن به رنگ قرمز درمی آیند. گل های سفید پنج گلبرگی آن در بهار شكوفه می دهند. گل های ازگیل هرمافرودیت هستند یعنی هم دارای اندام های نر و هم اندام های تولید مثلی ماده اند و توسط زنبورها گرده افشانی می شوند. گیاه کندس خودبارور است.کندس را می توان به درخت گلابی پیوند زد.

 

آلبالو

آلبالو میوه ای سرخ رنگ، شبیه گیلاس ولی کوچکتر و ترش و شیرین. میوه آلبالو، لذیذ، مطبوع و نام دیگرش « آلی بالی» است. درخت آلبالو در مناطق مختلف ایران می روید و از میوه تازه و خشک آن استفاده می کنند و یا شربت و مربا ویا آلبالو پلو و یا خورش . آلبالو میوه ای سرخ رنگ، شبیه گیلاس ولی کوچکتر و ترش و شیرین. میوه آلبالو، لذیذ، مطبوع و نام دیگرش « آلی بالی» است. درخت آلبالو در مناطق مختلف ایران می روید و از میوه تازه و خشک آن استفاده می کنند و یا شربت و مربا ویا آلبالو پلو و یا خورش آلبالو درست می کنند. از آنجا که قند موجود در آلبالو از لولز است برای بیماران مبتلا به مرض قند ( دیابت ) مضر نیست و جذب آن آسان است. بهترین آلبالو برای خوردن، آلبالوی تازه اشست که رنگی کاملاً قرمز و درخشان دارد و آلبالوی نارس، دیر هضم است و کار روده ها را مختل می کند. آلبالو مسکن تشنگی است و شربت آلبالو بهترین دارو برای افرادی است که عطش فراوان دارند. هسته آلبالو، ضد اسهال و ضد فشار خون است. آلبالوضد مواد صفراوی، حالت تهوع و ضد سنگ کلیه است. آلبالو مسکن تشنگی و شربت آلبالو بهترین دارو برای افرادی است که عطش فراوان دارند . هسته آلبالو، ضد اسهال و ضد فشار خون است . آلبالو، اشتها آور بسیار خوبی است. ضماد و مرهم آلبالو برای باز شدن رنگ رخسار و چهره مؤثر و مفید است. مصرف آلبالو برای گرم مزاجان و افرادی که چربی زیادی در شکم دارند سودمند است. مصرف البالو برای افرادی که خارش پوستی دارند مؤثر و مفید است. آلبالو خواص گیلاس دارد و مصرف آن اعصاب را آرامش می دهد ولی در هر حال نباید در مصرف آن زیاده روی کرد.

 

انار  

انار يكي از ميوه هايي است كه از قديم وجود داشته است حتي در كتب مقدس چندين بار نام آن ذكر شده است . هومر شاعر معروف يونان در كتاب خود ( اوديسه ) از آن نام برده است . معروف ايت كه حضرت سليمان باغ بزرگي پر از درخت هاي انار داشته كه به ان عشق مي ورزيده است .درخت انار بومي ايران و مناطق مجاور آن است . كلمه انگليسي Pomegranate  از زبان يوناني مشتق شده كه به معني ( سيب با هسته هاي زياد ) مي باشد . انار درخت كوچكي است كه ارتفاع آن تا 6 متر مي رسد و در مناطق نيمه گرمسيري مي رويد . شاخه هاي آن كمي تيغدر و برگهاي آن متقابل ، شفاف و ساده است . گلهاي انار درشت برنگ قرمز اناري ولي بي بو مي باشد . ميوه آن كروي با اندازه هاي مختلف داراي پوستي قرمز رنگ و يا زرد رنگ مي باشد .  روي هم رفته در حدود بيست نوع مختلف انار در دنيا موجود است .قسمت هاي مختلف درخت انار مخصوصا پوست ريشه و ساقه انار داراي مقدري در حدود 20 درصد تانن و اسيد پوني كوتانيك Punicotaniv acid مي باشد . پوست درخت انار داراي الكالوئيدي بنام پله تيه رتين Pelletierin است .

 

اناریجه

اناریجه گیاهی هست که در جنگلهای شمال کشور رشد میکنه وبا افراد دیگه که در ارتباط بودم غیر از مردم مازندران و گیلان کسی تا بحال این سبزی رو نخورده و ندیده بود ،اناریجه رو بصورت چرخ کرده همراه با گردو و چند سبزی معطر دیگه برای درست کردن مرغ و ماهی شکم پر استفاده میکنن.متاسفانه تو وب نتونستم عکسی ازش پیدا کنم از فرهنگ دهخدا: "میرک کازرونی . [ رَ ک ِ زِ ] (ترکیب وصفی ، اِ مرکب ) نام نباتی که آن را به فارسی دینارویه و به شیرازی آهودوستک نامند و تخم آن را زوفرا و کوخر نیز گویند و در مازندران اناریچه گویند. شبیه به کرفس و اندک از آن بزرگتر. و صاحب تحفه گفته که در مازندران آن را جعفری گویند و گفته اند جعفری از قسم بری آن است و آن بستانی است ."

 

انجیر

انجیر میوه ای مقوی و شیرین است که در قرآن به آن قسم خورده شده است. نام عربی آن " تین " و نام انگلیسی آن " "FIG"می باشد. درخت انجیر بومی آسیای غربی و كشورهای مدیترانه است و از آنجا به عربستان ، سوریه و فلسطین اشغالی برده شده است . انجیر درختی است با برگ های زرد و پنجه ای و به رنگ سبز خاكستری كه بلندی آن تا شش متر می رسد و به دلیل عدم مقاومت در مقابل سرمای شدید ، در مناطق معتدله و گرمسیر كشت می شود . درخت انجیر معمولا از سال چهارم شروع به میوه دادن می كند و تا سن بیست سالگی میوه می دهد. انجیر، قند زیادی دارد. 50 درصد انجیر خشک را قند تشکیل می دهد. همچنین منبع خوبی از پتاسیم ، منیزیم  ، کلسیم  ، فسفر  و ویتامین های C  , B , A  است. انجیر منبع غنی فیبر غذایی می باشد. لیگنین یک نوع فیبرغذایی غیرمحلول است که به مقدار زیاد در انجیر وجود دارد و نقش عمده ای در جلوگیری و رفع یبوست دارد. انجیر منبع غنی فیبر غذایی و نیز منبع خوبی از منیزیم ، کلسیم ، فسفر و ویتامین های C , B , A است.

 

انگور      

انگور یا مو با نام علمی Vitis یکی از انواع گیاهان دو لپه‌ای می‌باشد. انگور یکی از مهمترین میوه‌هایی است که از زمانهای بسیار قدیم مورد استفاده بشر قرار گرفته است. بطورکلی ، دو نظریه متفاوت در مورد دیرینگی انگور وجود دارد. عده‌ای معتقدند که انگور ، حتی قبل از پیدایش غلات ، مورد استفاده بشر قرار گرفته است. انگور بطور وحشی و به مقدار فراوان در جنگلها وجود داشته و انسانهای نخستین از برگ و میوه آن بهره می‌جستند. انگور میوه‌ای است بهشتی که شامل ویتامینهای A , B ، C می‌باشد هچنین دارای مقداری منیزیم ، کلسیم ، آهن ، فسفر ، پتاسیم و آلبومین است. انگور یکی از میوه‌های ضد سرطان شناخته شده است و این به خاطر خواص ضد عفونی کنندگی آن است.  انگور از نظر ارزش غذایی و خواص بهداشتی ، دارای سودمندیهای بسیاری است. از مهمترین مواد قندی موجود در حبه‌های انگور تازه ، ساکارز ، گلوکز و دکستروز می‌باشد. از اسیدهای آلی اسید فرمیک ، اسید مالیک ، اسید سیتریک و اسید تارتاریک را می‌توان نام برد. نمک‌های کانی مانند آهک ، منیزیم ، آهن ، منگنز ، سیلیس وجود دارد. مقدار انرژی موجود در هر 100 گرم انگور تازه 67 کیلوکالری است.

 

اوکالیپتوس

اوکالیپتوس درخت بومی استرالیا است. قوه جاذبه آب این درخت را هیچ یک از گیاهان دنیا ندارد زیرا ریشه این درخت سه برابر وزنش آب جذب می کند, درختی زیبا است که همیشه سبز می باشد و برگهای آن دارای عطر مطبوعی است درخت آنراکافور یا درخت تب نوبه نیز گویند خواص درمانی: برگهای آن خواص طبی دارد و برای عفونتهای برونشها و ناراحتی سینه و دستگاه تنفس و گرفتگی بینی و همچنین به منظور زکام و نزله و تبهای تیفوئیدی و مالاریا مورد استفاده قرار می گیرد. اگر میوه آنرا در ظرف آبی که در آن باز باشد در اطاق بجوشانید باعث تصفیه هوای اتاق و از بردن میکروبها خواهد شد.

 

بلوط

بلوط نام نوعی درخت و همچنین میوه آن است که دارای پوستی سخت می‌باشد. درخت بلوط یا درخت مازو که عمری طولانی حدود ۵۰۰ سال (گاهی حتی تا ۲۰۰۰ سال دارد) در ایران بیشتر در دردامنه رشته کوه زاگرس وجود دارد. استان‌های فارس ، لرستان ،کهگیلویه و بویراحمد ، چهار محال و بختیاری و ایلام دارای جنگل‌هایی از بلوط هستند که در نوع خود از بی نظیرترین جنگل‌های جهان می‌باشند. چوب این درخت از مرغوبترین چوب‌هاست و ذغال آن نیز مرغوب است. این موضوع یکی از دلایل بریدن بی رویهٔ این درختان می‌باشد که این جنگل‌ها را تهدید می‌کند.(میوه بلوط اروپایی بشکل کره‌ای با قطرتقریبی ۲٫۵ سانتیمتر و میوه بلوط در حاشیه‌های زاگرس جنوبی ایران به اندازه تقریبی یک فشنگ اسلحه ژ-۳ می‌باشند) میوهٔ بلوط: نشاسته ، پروتئین ، قندهای مختلف مخصوصاً کوئرسیت، مادهٔ روغنی و بلاخره تانن دارد. همچنین یکی از کاربردهای مبوه بلوط استفاده به عنوان خوراک دام است.

 

پامچال

پامچال که با نام گل نوروز هم در ایران شناخته می‌شود .از گیاهان علفی و ماندنی تیره پامچالیان (Primulaceae) است که بیشتر گونه‌های آن توسط بشر با انجام عمل لقاح به وجود آمده‌اند. دمای معمولی اتاق را یعنی دمای متوسط در حد بیست درجه سانتی گراد را دوست دارد. ارتفاع گیاه بین بیست و پنج تا شصت سانتی متر متفاوت است و باید در فواصلی بین سی تا پنجاه سانتی متر کاشته شوند. محل آفتابی و سایه آفتاب را دوست دارد و خاک آن باید غنی و زه‌کشی شده باشد. زمان گل دهی پامچال تقریباً در تمام مدت سال می‌باشد. اگر چه تمامی گونه‌های پامچال از طریق تقسیم پاجوش‌ها و انتقال آنها به محل جدید می‌توان تکثیر نمود با این حال گلکاران علاقه دارند آنها را توسط بذر تکثیر نمایند. شاید علت آن به دست آوردن گونه‌های جدیدی از گیاه باشد. به هر حال برای تکثیر گیاه از طریق بذر باید از اواخر فروردین اقدام نمود و پس از بزرگ شدن بوته‌ها، آنها را به صورت نهال در محل مناسب نشا کرد. برای گل دهی آن در فصل زمستان، باید درفصل پائیز بوته‌های آن را با ارتفاعی در حدود بیست و پنج سانتی متر به گلدان منتقل نمود و در گلخانه نگهداری نمود. خاک نرم حاوی خاکبرگ و شن برای آن کفایت می‌کند ولی کود باید دو هفته‌ای یک بار داده شود.

 

پرتقال

پرتقال درخت كوچكی است دارای برگهای سبز و گلهای سفید پوست پرتقال نارنجی رنگ ، كمی ناصاف و میوه آن بسته بانواع مختلف شیرین و ترش ، زرد رنگ و یا قرمز می باشد . پرتقال یکی از قدیمی ترین میوه هایی است كه بشر از آن استفاده می كرده است و در حدود 500 سال قبل از میلاد مسیح كنفوسیوس از آن نام برده است . در حال حاضر بیشتر از 200 نوع پرتقال در آمریكا كشت می شود و آمریكا نصف كل محصول پرتقال دنیا را تولید می كند . پرتقال اولیه ، كوچك ، تلخ و پر از هسته بوده است كه در اثر تربیت مهندسی ژنتیكی و همچنین انتخاب نوع بهتر و كود كافی درشت تر و شیرین تر شده است . پرتقال ابتدا از چین به هندوستان برده شده و سپس از آنجا به نقاط دیگردنیا راه یافت . پرتقال یكی از غنی ترین منابع ویتامین C می باشد . البته باید دقت كرد كه ویتامین C در اثر سرما و گرمای زیاد از بین می رود . اسانسی كه از گلهای پرتقال گرفته می شود بنام روغن نرولی Neroli Oil معروف است .

 

تمشک

تمشک،درختچه‌ای از تیره گل سرخیان که دسته مستقلی را به نام دسته تمشک‌ها تشکیل می‌دهند و به حالت وحشی در نقاط گرم و ساحلی مرطوبی مانند گیلان و مازندران و همچنین در آذربایجان فراوان است.در آذربایجان به تمشک بؤیورتکن میگویند. تمشک گیاهی است با ساقه‌های تیغ‌دار که در کنار جاده‌ها و مزارع و جنگل‌ها به صورت انبوه می‌روید برگهایش متناوب و گوشوارک‌دار و شامل ۳ تا ۵ برگچه است.

 

شناسنامه

گل سرخ Rosaceae

تیره

Rubus caesius L

نام لاتین

Dewberry – Blue bramble

نام انگلیسی

تمشک   

نام فارسی

علیق

نام عربی

 

گلهایش بیضی شکل و سفید و صاف و گرد آلود است. انواع تمشک که در شمال ایران به چشم می خورد دو نوع است : نوع اول تمشکهای دانه ریز که زود رس ترین تمشکها هستند و نوع دوم تمشکهای دانه درشت هستند و 2 هفته پس از دانه ریز می رسند. منظور از دانه ریز یا درشت تک تک میوه های موجود در هر میوه مرکب است که در نوع اول ریز تر و در نوع دوم درشت تر است. از انواع تمشکهای خارجی معروفترین آنها عبارتند از : 1- Theodor reimer از پر محصولترین تمشکها و برای باغ تمشک توصیه می شود. و در آمریکا بنام هیمالیا معروف است. 2- Wilson زودرس ترین واریته تمشک است. 3- Mammouth که میوه هایش حدود 15 روز بعد از ویلسون می رسند.

 

خربزه

خَربُزه گیاهی از تیره کدویان که میوه‌اش درشت و شیرین و آبدار است. بوته آن کوتاه و ساقه‌هایش روی زمین می‌خوابد.خربزه گیاهی از خانواده Cucurbitaceae با نام علمی Cucumis melo var.inodorus است.

 

خرمالو

 خُرمالو(persimmon) یکی از میوه‌ها است.خرمالو رسته‌ای است که تقریباً دارای 500-450 گونه برگ ریز و درختان همیشه سبز می‌باشد. بیشتر این گونه‌ها بومی مناطق گرمسیر هستند و تنها تعداد کمی از آنها در آب و هوای معتدل گسترش دارند. نام خرمالو ترکیبی است از دو واژۀ خرما و آلو.خرمالوی ژاپنی (Diospyros kaki) گونه‌ای است که در سطح وسیعی و به جهت میوه خوشمزه آن کشت می‌شود.  میوه بسیاری از گونه‌های خرمالو خوراکی می‌باشد ؛ رنگ آنها از نارنجی و زرد روشن تا نارنجی و قرمز تیره متفاوت است و قطر آنها بنابر گونه بین 2 تا 8 سانتیمتر است. معمولاً پس از چیدن کاسه گل همراه با میوه باقی می‌ماند. شکل خرمالو براساس گونه آن ممکن است کروی یا شبیه بلوط باشد. آنها دو گونه گس و غیر گس دارند: میوه‌های گس تا قبل اززمان پخته شدن گس هستند و هنگامی که می‌رسند شیرین و نرم می‌گردند. گونه‌های غیر گس زمانیکه کال هستند کمتر گس می‌باشند و حالت گسی خود را خیلی زودتر از دست می‌دهند ؛ آنها در حالت رسیده سفت می‌باشند. حالت گسی این میوه را می‌توان طی چند روزبا قرار دادن آن در معرض نور خورشید در سرما از بین برد ؛ به این فرآیند رسیدن میوه می‌گویند. خرمالو را می‌توان به شکل خام یا در غذا استفاده کرد. نوع غیر گس آن برای خوردن به شکل خام بهتر است.چوب درخت خرمالو با نام آبنوس شناخته می‌شود که سنگین و محکم است و مغز چوب در چندین گونه گرمسیری به رنگ سیاه براق می‌باشد(عمدتاً Diospyros ebenum). این گونه‌هایی که مغز چوب سیاه‌رنگ دارند بیشتر از نظر چوبشان اهمیت دارند تا میوه آنها.

 

 

خیار

خیار با نام علمی Cucumis sativus L  گیاهی است علفی یک ساله, دارای ساقه خوابیده و برگ‌های بزرگ است. بوته خیار , پیچک دار, با گل‌های زرد و دو نوع نر و ماده, واقع روی یک پایه و میوه سبز رنگ و دارای انواع متعددی است.  خیار (Cucumis sativus) گیاهی از تیره کدوییان است که اقسام گوناگون دارد. میوه‌اش درشت و سبز یا سفیدرنگ است و آن را خام خورند بوته آن مانند بوته خربزه است.واژه خیار ريشه و بنياد فارسي داشته و از فارسي به زبان عربي داخل شده.

 

نام آن به زبان‌های دیگر

زبان انگلیسی

Cucumber

برزیلی پرتغالی

Pepino

هندی

Kheera

مجارستانی

Uborka

روسی

Ogurets

 

 

داغداغان

داغداغان درختی است برگ‌ریز از راستهٔ گل سرخ† از تیرهٔ شاهدانگان† جنس داغداغان‌ها† که می‌تواند میان ۲۰ تا ۲۵ متر ارتفاع پیدا کند. داغداغان بیشتر به عنوان یک گیاه زینتی کاشت می‌شود زیرا در برابر آلودگی هوا مقاوم است و طول عمر زیادی دارد. رویشگاه داغداغان مناطق سنگلاخی و باغچه‌ها و ایوان‌های طبیعی است. این درخت در آبخیزداری و ایجاد پوشش در نقاط سنگلاخی کاربرد دارد. کشت داغداغان موجب ایجاد امنیت در برابر خطرات سیل، فرسایش خاک و ریزش کوه و غیره می‌شود.در ایران باستان از درخت داغداغان برای نشانه‌گذاری محل اموال زیرخاکی استفاده می‌شده‌است.این درخت در فرهنگ تركمن، مقدس و محترم است. ترکمن‌ها چوب آن را به شکل خاص تراشیده و به گردن کودک می‌آویزند تا چشم نخورد. نقش داغداغان هم برای جلوگیری از "نظر خوردن" در فرش ترکمنی بافته می‌شود.به نقل از لغتنامه دهخدا، در گویش اصیل شمیران تهران به درخت داغداغان «ته» و در گویش مردم دیلمستان به داغداغان تادانه می‌گویند.

 

زولنگ یا یا قرصعنه

فارسى من شش شاخ است ، در مازندران به من رولنگ و در شهسوار ششاك و رامسر شوشاخ گويند كه در واقع شش شاخ است . عربى من قرصعنه مسدس است . در داروسازى سنتى ايران به بسيارى از خارهاى دارويى كه تعداد آنها از ده گونه بيشتر است ، قرصعنه گويند، ولى مراد از مطلق آن من مى باشم. گياه من خاردار و از تيره چتريان است ، داراى برگهاى بزرگ با بريدگيهاى عميق مى باشد. لبه برگهاى من مضرس و هر لبه به خارى منتهى مى شود و بعلاوه تمام قسمتهاى گياه من حتى گل آن خاردار است . برگهاى من قهوه اى رنگ و كله قندى بوده ، بوى هويج مى دهد و در بعضى از انواع بيابانى من تا عمق دو مترى در زمين فرو مى رود. گلهاى من با اين كه نوش فراوان دارد، مورد استفاده زنبور عسل نيست . قسمتهاى هوايى گياه مرا هنگامى كه تر و تازه است ، مى توان پخته و خورد و بهترين سبزى خورشتى است . تمام قسمتهاى گياه من پيشاب آور و ملين بوده ، و اشتها را زياد مى كند و عادت ماهانه بانوان را باز مى نمايند. خوردن بيخ من اشتها و شهوت را زياد مى كند و پادزهر سموم است ، و جوشانده آن مسكن درد پهلو است . آشاميدن جوشانده بيخ من با شكر، بادشكن بوده و جهت از بين بردن نفخ و درد پهلو مفيد است . ادرار، شير و عرق را زياد مى كند و سنگ كليه و مثانه را مى ريزاند و براى دلپيچه نافع است . مرباى بيخ تازه من خوشبو كننده شكم و محرك باه است . عصاره بيخ من باز كننده حيض است . عصاره بيخ من باز كننده حيض است ، ضماد بيخ من با آرد جو و برگ كاسنى نرم كننده ورمهاى سخت مى باشد. لغت نامه دهخدا : زولنگ  به لغت مازندراني قسم اخير قرصعنه است . (تحفه حکيم مومن ). رجوع به قرصعنه و قرصعنه مسدس و واژه نامه طبري ص 136 شود.

 

زيتون

زيتون درختچه اي است به ارتفاع تقريبا سه متر ولي هنگاميكه در شرايط مساعد پرورش مي يابد ارتفاع آن حدود 12متر و قطر تنه اش به 3 متر ميرسد . چوب درخت زيتون بسيار سخت و مقاوم است . رنگ آن زرد است كه خطوطي قهوه اي رنگ در آن وجود دارد . از چوب زيتون براي تهيه اشياء چوبي ظريف استفاده مي شود . برگهاي آن سبز رنگ ، بيضوي و دراز و بوضع متقابل يكديگر بر روي ساقه قرار گرفته اند .  منشاء درخت زيتون احتمالا منطقه مديترانه بوده و از آنجا به نقاط ديگر دنيا راه يافته است . زيتون معمولا در اوائل تابستان شروع به گل دادن مي كند و ميوه آن كم كم ظاهر مي شود . در اواخر تابستان ميوه آن به ثمر مي رسد . در اين هنگام زيتون سبز است و بتدريج تبديل به بنفش و قهوه اي و سپس سياه مي شود بطوريكه در اواخر پائيز كه موقع برداشت ميوه است رنگ آن بكلي تيره است .

 

سیب

سیب (نام علمی: Malus domestica) یک میوه درختی سردسیری از خانواده گلسرخیان است که انواع مختلفی دارد، مانند سیب گلاب(Gala apple)، سیب سرخ، سیب سبز و سیب وحشی. این میوه خوش عطر و طعم حاوی مقدار زیادی پتاسیم، سدیم، کلسیم، برم و فسفر و مقادیر زیادی ویتامین آ و ب می‌باشد. سیب دارای ویتامین و مواد مغذی زیادی است و بی‌مناسبت نیست. ناگفته نماند که ویتامین‌های موجود در سیب بیشتر در پوست سیب و زیر پوست آن قرار دارد بنابراین آنهایی که می‌توانند پوست سیب را هضم کنند بهتر است که آنرا با پوست بخورند و اگر می‌خواهید پوست آن را بکنید بهتر است که سیب را خیلی نازک پوست کنید.

 

شاه‌توت

 شاه‌توت گونه‌ای از توت است که اصل آن از ایران است  . بین خانواده توت، درخت شاه‌توت از همه کوچک‌تر است  . این درخت طول عمر طولانی‌ای دارد و می‌تواند برای چند صد سال زنده بماند. میوه شاه توت بزرگتر از توت سفید است و رنگ آن قرمز تیره یا ارغوانی و مزه‌اش ترش و شیرین و مطبوع است.

 

گردو

گردو یا جوز (فارسی دری: چهارمغز، نام علمی: Juglans regia) میوه‌ای گرد با دو پوسته، یکی نرم و سبزرنگ که به تدریج خشک می‌شود و از بین می‌رود و دیگری سخت و چوبی است. مغز آن خوراکی است و روغن فراوان دارد. درخت این میوه بسیار بلند است و چوب سخت آن از بهترین و معروف‌ترین چوب‌ها است. ارتفاع درخت گردو بین ۱۰ تا ۴۰ متر است. درخت گردو بیشتر به روش پیوندزدن (پیوند اسکنه‌ای. پیوند شکمی با T معکوس به دلیل وجود شیرابه) تکثیر می‌شود بزرگترین باغ گردوی جهان (با تایید فائو) با مساحت حدود ۷۵۰ هکتار در شهمیرزاد در استان سمنان واقع است.

 

گلابی

گُلابی ،(فارسی شرقی:امروت و ناک )(نام علمی: جنس Pyrus) درختی است گلدار (Magnoliophyta) از رده دولپه‌ای‌ها (Magnoliopsida)، از خانواده گلسرخیان (Rosacesae) و از زیر خانواده مالیده(Maloideae) می‌باشد . در این جنس حدود ۳۰ گونه وجود دارد که بعضی از گونه‌های معروف شامل communis، persica, pyrifolia, syriaca و ussuriensis وجود دارد. گلابی معمولی یا گلابی اروپایی از گونه communis می‌باشد که میوه‌های آبدار با دانه‌های سنگی دارد و اغلب شکل کشیده دارد. اما انواع دیگری از گلابی وجود دارند که به گلابی آسیایی معروف است که شکل آن‌ها شبیه سیب است.در منابع آلمانی منشا گلابی را درکوههای البرز ذکر کرده اند.انواع مختلف گونه وحشی آن در جنگلهای گیلان وجود دارد که به لهجه گیلانی اربه خوج و سنگ خوج معروف اند. گلابی درختی برگریز می‌باشد که در شرایط آب وهوایی مناطق معتدله جهان, جایی که زمستانهای سرد باعث برطرف شدن نیاز سرمایی زمستانه آن می‌شود قابل پرورش و کشت است. میوه این گیاه از لحاظ گیاهشناسی پوم است و جزء میوه‌های کاذب به شمار می‌آید. میوه گلابی معمولی عمر انباری کوتاهی دارد به همین دلیل باید قبل از رسیدن کامل برداشت شود تا بتوان به راحتی به بازار رساند. گلابی جنگلی و وحشی را در شمال ایران (گیلان)، خوج می نامند که میوه‌ای است سخت با طعم متمایل به ترشی و شیرینی.

 

گوجه سبز

گوجه سبز یا آلوچه به میوهٔ درختان مختلفی که متعلق به نژاد PRUNUS از خانوادهٔ Rosaceae هستند، اطلاق می‌شود.بر پایهٔ نوشته‌های قدیمی، نژاد این گیاه قدمت ۲۰۰۰ ساله دارد و چینی‌ها اولین کسانی بودند که به کشت آن اقدام کردند. گفته می‌شود که این گیاه از طریق سوریه یا ایران به یونان آورده شده‌است. درختان گوجه سبز در نواحی معتدل بهترین رشد را دارند و در آب و هوای ملایم به رنگ‌های ارغوانی، قرمز، نارنجی، زرد و سبز روشن در می‌آیند. آب و هوای سرد باعث ایجاد رنگ قهوه‌ای و ظاهر نامطلوب میوهٔ گوجه سبز می‌شود. این میوه به سرعت می‌رسد و مدت نگهداری آن در یخچال ۴ روز است. گوجه سبز به صورت تازه و پخته در خورش‌ها مصرف می‌شود. این میوه غنی از ویتامین C ، اسید مالیک ، اسید سیتریک است. مصرف زیاده از حد گوجه سبز باعث نفخ معده می‌شود. این میوه طعمی ترش دارد و سفت و ترد است و در میان ایرانیان اغلب با نمک به عنوان تنقلات مصرف می‌شود. درخت این میوه در بیشتر نواحی ایران بخصوص شمال غربی ایران تکثیر و برداشت می‌شود گوجه سبز اصلاح شده از نوع بادامی در شهر سردرود از رونق زیادی برخوردار است.

 

 

گیلاس       

نام علمی گیلاس Cerasus avium می‌باشد از جنس Cerasus و از تیره Rosaceaeاست. درخت گیلاس بدون خار و دارای میوه گوشت‌دار و محتوی یک هسته است. دارای گونه‌های متعدد و در تمام ایران پراکنده می باشد. از گیلاس علاوه بر مصرف به عنوان میوه خام ، مربا و کمپوت ساخته می‌شود. برگ آن به صورت دم کرده برای درمان بیماری کلیه و کبد مورد استفاده قرار می‌گیرد.  این گیاه احتمالا از منطقه‌ای بین دریای سیاه و دریای خزر منشا گرفته است. ولی به نظر می‌رسد که در زمانهای قدیم آن را به اروپا برده باشند. بیشتر ارقام کشت شده آن در سرتاسر دنیا از اروپا منشا گرفته‌اند، ولی تعدادی از ارقام مهم ، در مناطق گیلاس خیز محلی انتخاب یا اصلاح گردیده‌اند. سطح پراکندگی و انتشار این درخت خیلی وسیع است یعنی در آب و هوای گرم معتدل و سرد معتدل سبز شده و محصول کافی می دهد. مع هذا بهترین هوا برای زندگی این درخت نقاط معتدل سرد مانند نواحی کوهستانی می‌باشد با توجه به اینکه گیلاس در مقابل پوسیدگی قهوه‌ای ، حساس می‌باشد، بایستی در جایی که آب و هوا برای توسعه این بیماری ، خیلی سرد یا خیلی خشک می‌باشد کشت گردد. در مناطقی که دارای بارانهای زمستانه خوب و تابستانهای خشک و خنک هستند ایده‌آل می‌باشند.

 

ليمو

میوه درخت لیمو  از مرکبات است. اگرچه بخصوص در آشپزی از پوست و گوشت لیمو استفاده می‌شود، لیموها را بیشتر به علت آب آنها پرورش می‌دهند. لیموها حاوی مقدار زیادی اسید سیتریک هستند که موجب طعم ترش آنها می‌گردد.در واقع لیموترش درخچه‌ای است که بلندی آن به چهارمتر می‌رسد و کشت آن فقط در مناطق گرمسیر امکان دارد (آب و هوای مدیترانه‌ای). شاخه‌هایش بلند و برگهایش پهن و سبز مات و بیضوی است. دمبرگها واضح و اندکی بالدارند. گلهایش از درون سفید و از بیرون ارغوانی است. به غایت معطرند. گل آوری آن عملا مداوم است (لیموترش تنها درختی است که تقریبا همیشه میوه و گل و برگ دارد). میوه اش سته بیضوی شکلی است که در اواخر پاییز و اوایل زمستان آبدارتر می‌باشد.

 

نارنج

نارنج (به لاتین: Citrus aurantium) نام درخت و میوه‌ای از زیرردهٔ رُزمانندها†، راستهٔ ناترک‌سانان†، تیره سدابیان†، جنس مرکبات† است.از آب نارنج برای خوشبو کردن و بهبود طعم غذا استفاده می‌شود و در صنعت عطرسازی و شامپو سازی هم کاربرد دارد.شکوفه های آن یکی از معطر ترین گلها ست که آن مربای بهار نارنج و همچنین عرق نارنج در طب سنتی ایران کاربرد دارد.در درمان ناراحتی های معده از مربای آن استفاده میشود. .درخت نارنج مادر مرکبات است و پایه بسیار خوبی جهت پیوند شاخه های نارنگی و یا پرتقال است.فشار خون و ضربان قلب را زیاد می کند

 

 

نارنگی

نارنگی (نام علمی: Citrus reticulata) یکی از میوه‌ها از تیره مرکبات است. نارنگی نسبت به پرتقال کوچک‌تر است، و مزهٔ ترش و شیرین تری دارد. در پزشکی سنتی ایرانی طبع این میوه را سرد و تر می‌دانند و برای آن خواصی چون «مفرح قلب، رافع خفقان، صفرابُر و فرونشاننده لهیب معده و کبد» نام می‌برند. این میوه دارای مقدار زیادی منیزیم است و از این طریق در فعالیت ماهیچه‌ها، دستگاه گوارش و دستگاه عصبی مؤثر است. یکی از قدیمی‌ترین انواع نارنگی موسوم به Dancy Tangerine در اواخر قرن نوزدهم در فلوریدای آمریکا کشت می‌شده‌است. امروزه نارنگی در کشورهای تولیدکنندهٔ مرکبات مانند چین، اسپانیا، برزیل، ژاپن و ایران تولید می‌شود. نارنگی دارای ویتامین‌های A، B۱، B۲، C پروتئین، چربی، قند، حاوی مقدار زیادی فسفر، کلسیم است. این میوه خون را تصفیه و زیاد می‌کند و در تشکیل استخوان و اسکلت بدن مؤثر است. نارنگی به خاطر داشتن مقدار فسفر و کلسیم بالا، نارنگی یکی از میوه‌هایی است که در تشکیل استخوان و اسکلت بدن موثر است.

 

 

هلو

هُلو میوه آبدار درخت هلو (نام علمی: Prunus Persica در لاتین به معنی سیب ایرانی) است که دارای یک هسته سخت، گوشت زرد، یا نسبتاً سفید و پوستی مخملی می‌باشد. بر اساس چسبیدن گوشت به هسته این میوه به دو دسته هسته‌جدا و هسته‌چسب تقسیم می‌شوند. یکی از میوه هائیکه تا حد زیادی با هلو ارتباط دارد شلیل است. ارتباط شلیل‌ها با هلو تا حدی است که در واقع گاهی اوقات محصولات هلو حاوی تعداد کمی شلیل هستند و برعکس. شلیل در واقع نوعی هلو با ژن مغلوب است که تولید میوه‌های بدون کرک می‌کند. درخت هلو سه نوع شاخه ساده ، مرکب و کاذب تولید می‌کند. شاخه‌های ساده فقط جوانه رویشی تولید می‌کنند. شاخه مرکب، جوانه رویش و زایشی و شاخه کاذب در طول شاخه جوانه زایش و در نوکم جوانه رویشی تولید می‌کند که در هنگام هرس نوک شاخه کاذب حذف می‌شود. جوانه گل هلو ساده بود و در جانب شاخه‌های یک ساله تشکیل می‌شود.

 

هندوانه

هندوانه (نام علمی: Citrullus lanatus) نوعی بوته و میوه از دسته صیفیجات است که در جالیز رشد می‌کند. اصل این میوه از هندوستان بوده‌است چنان که از ریشهٔ کلمه [=منسوب به هندوان] بر می‌آید. گونه کامل‌تر نام آن «خربزهٔ هندوانه» بوده‌است. هندوانه پس از آمدن به ایران به عربستان راه یافت و از آنجا به اندلس رسید و از اندلس به ناحیت‌های دیگر اروپا. از فارسنامهٔ ابن بلخی بر می‌آید که در فهرج هندوانه‌های بزرگی به عمل می‌آمده‌است؛ چنان که گوید «به فهرج خربزها بود نیکو و شیرین و بزرگ و هندویانه بدآن رتبه که دو از آن خربزه بر چهارپایی نهند» در گذشته به این میوه تربوزه می‌گفته‌اند که همکنون در افغانستان و تاجیکستان به هندوانه تربوزه گفته می‌شود. ریشهٔ کلمهٔ هندوانه از کلمهٔ وانا که معنی هندوانه در زبان هندیست گرفته شده‌است و ایرانیان قدیم آنرا هندو وانا و همکنون هندوانه می‌گویند .

 

ولیک ( زالزالک وحشی )

معمولاً «ولیک ( زالزالک وحشی )» د‌ر مناطق جنگلی ایران به خصوص در  شمال به وفور وجود دارد ، و بسته به رنگ میوه «سرخ ولیك» و «سیاه  ولیك» نامید‌ه می‌شود‌.  به گونه‌هایی كه د‌ارای میوة سرخ رنگ هستند‌، د‌ر نور «شال‌ولیك»، د‌ر كتول  «سرخ ولیك»، د‌ر گرگان رود‌ «كمبر»، د‌ر شفارود‌ «سرالالا»، د‌ر اطراف رشت  «سگ‌كامپوره»، د‌ر شهسوار «ولیك» و د‌ر سرد‌شت «گوژسوره» گفته  می‌شود‌.  ولیک ( زالزالک وحشی ) د‌ر كتاب‌های طب سنتی «خفچه» و «زعرورالاد‌ویه»  و د‌ر بعضی كتاب‌ها هم «تفاح‌بری» نام برد‌ه شد‌ه است. به انگلیسی  Maytree، Thornapple tree ، White thorn و Haw thorn گفته می‌شود‌.  د‌رختچه‌ای است از خانواد‌ة Rosaceae از جنس Crataegus. میوة تازة ولیک ( زالزالک وحشی )، د‌ارای سیتریك اسید‌ و تارتاریك اسید‌ و  كراتگوس اسید‌، پكتین، روغن چرب، قند‌های گلوكوز و فروكتوز است.  د‌ر چین مرد‌م معمولاً ولیک ( زالزالک وحشی ) را د‌ر سطح گسترد‌ه‌ای به  عنوان میوه می‌خورند‌، بنابراین نمی‌تواند‌ اثر فیزیولوژیكی شد‌ید‌ نامناسبی  برای سیستم بد‌ن د‌اشته باشد‌.  به طور كلی  میوة ولیک ( زالزالک وحشی ) را سرشار ویتامین C،  ملین، مقوی معد‌ه،  و بازكنند‌ة گرفتگی‌ها و محرك می‌د‌انند‌. زغال میوة  ولیک ( زالزالک وحشی ) (میوه را می‌سوزانند‌ كه زغال شود‌) یك زغال  گیاهی بسیار مفید‌ است و برای معالجة سوءهاضمه و به خصوص برای بند‌  آورد‌ن اسهال خیلی نافع است.  حكمای طب سنتی ایران، ولیک ( زالزالک وحشی ) را از نظر طبیعت سرد‌ و  خشك می‌د‌انند‌ و از پوست د‌رخت به عنوان تب‌بر استفاد‌ه می‌كنند‌.

 

بیدگیاه    {سگ واش}

بیدگیاه نوعی علف است که بومی کشور اروپا می باشد.  این گیاه که در بیشتر کشورهای جهان به عمل می آید دارای ریشه رونده ای است که باعث رشد سریع آن در علفزارها می شود.  در این مطلب از «emedicine» به چند خاصیت این گیاه اشاره خواهیم کرد که خواندن آن می تواند جذاب و مفید باشد.

 

▪ این گیاه که خاصیت التیام بخش دارد اغلب برای عفونت های مجاری ادرار مانند التهاب مثانه یا التهاب میزنای به کار برده می شود. ▪ بیدگیاه مجاری ادرار را در برابر عفونت و ماده محرک محافظت می کند و حجم ادرار را افزایش می دهد و باعث رقیق شدن آن می شود. ▪ مصرف این گیاه به همراه گیاهان دیگر برای درمان سنگ کلیه، کاهش حساسیت هایی مانند سوزش و خارش به کار برده می شود. ▪ استفاده طولانی مدت ( چند ماه) جوشانده این گیاه برای پروستات موثر است. ▪ در گذشته، بیدگیاه را برای نقرس و روماتیسم استفاده می کردند. ▪ در میان داروهای گیاهی، دانه های این گیاه که در بسته های گرم و مرطوب قرار دارد باعث التیام زخم دستگاه گوارش می شود. ▪ آب گرفته شده از ریشه این گیاه برای درمان یرقان و ناراحتی کبدی مورد مصرف قرار می گیرد. ▪ کشاورزان روستایی در جنوب چین و هنگ کنگ از دم کرده آن استفاده می کردند، و یا آن را روی دست و پای متورم می گذاشتند. ▪ بیدگیاه برای درمان سرماخوردگی، سرفه، تب، گلودرد، یبوست، برونشیت، کمردرد، آب مروارید و سفلیس مفید است.

 

گل گاوزبان

 گیاه گل گاوزبان به عنوان یکی از غنی‌ترین منابع اسیدهای چرب اصلی بشمار می‌رود بطوریکه از آن به عنوان غنی‌ترین منبع شناخته‌شده برای (Gamma Linoenic Acid (GLA در نزد بشر معرفی شده‌است. گل گاوزبان یک گیاه علفی یک ساله‌است که از اردیبهشت تا شهریور گل می‌دهد. نحوه استفاده:  به صورت دم کرده مصرف می‌شود و برخی مقداری فندق هم با آن مصرف می‌کنند. گاوزبان گیاهی است علفی و یکساله که ارتفاع ساقه آن تا ۶۰ سانتیمتر می‌رسد ساقه آن شیاردار و خاردار می‌باشد. برگ‌های این گیاه ساده و پوشیده از تارهای خشن است. گلهای آن به رنگ آبی، سفید و بنفش می‌باشد.گاوزبان احتمالا از شمال آفریقا به نواحی دیگر راه یافته و امروزه در منطقه مدیترانه، نواحی شمال آفریقا و قسمت‌هایی از خاورمیانه می‌روید. گل، برگ و سرشاخه‌های گلدار آن به مصرف دارویی می‌رسد. گاوزبان گیاهی مقاوم به شوری است که قادر به جذب یون‌های سدیم، کلر، پتاسیم، کلسیم و منیزیم از خاک می‌باشد و می‌توان از این گیاه برای خارج ساختن این یون‌ها از خاک و اصلاح خاک‌های شور و قلیا استفاده کرد. گاوزبان از نظر طب قدیم ایران سرد است. گل گاو زبان و برگ‌های تصفیه کننده خون است. آرام کننده اعصاب است. عرق آور است. ادرار آور است. کلیه‌ها را تقویت می‌کند. سرماخوردگی را برطرف می‌کند. و .....

 

بید        

گیاهی است درختی به ارتفاع بیش از ۲۵ متر و غالباً واجد تركه هایی در قاعده. شاخه ها برخاسته و در زمان فعالیت به رنگ نقره ای- خاكستری، پوست تنه متمایل به خاكستری، تركه های درخت به هنگام جوانی ابریشمین و بعداً صاف (بدون كرك) و زیتونی رنگ، به راحتی شكسته نمی شوند. برگ ها ۱۰-۵ سانتی متر، نوك دار، در انتها متقارن یا اندكی نامتقارن، در قاعده گوه ای، در حاشیه دندان اره ای ریز و پوشیده از موهای ابریشمین سفید خوابیده در هر دو سطح است. پوست گیاه استفاده درمانی دارد كه به رنگ قهوه ای با بوی خفیف مزه ای قابض و تلخ دیده می شود. سطح خارجی آن براق و سطح پوست های جوان صاف با كمی چروكیدگی و سطح پوست های پیر چین دار و فرسوده است. پوست ها در تابستان برداشت می شود. این گیاه بومی اروپای مركزی و جنوبی و آسیا است و در شمال آمریكا هم به صورت خودرو یافت می شود. این گیاه در نواحی مختلف ایران مانند البرز، كرج، گچسر، چالوس، آذربایجان، همدان و... پراكندگی دارد. گلیكوزیدهای قتلی از جمله د- سالی سین، سالی كورتین، ایزوسالی پورپزید و... از جمله مواد متشكله این گیاه هستند. از پوست بید در درمان تب و اسهال ناشی از آن، درد (از جمله سردردهای خفیف)، التهاب (از جمله در بیماری های روماتیسمی ضعیف و حاد، آرتریت و...) همچنین به عنوان قابض و ضدتعریق استفاده می شود. در طب گذشته از پوست بید به عنوان ضدالتهاب، ضددرد (از جمله در درمان نقرس) و قابض استفاده می شده است. از عوارض جانبی آن می توان به مشكلات و ناراحتی های گوارشی كه ناشی از تاتن است، ناراحتی های احتمالی ناشی از سالیسیلات ها مانند كهیر غول آسا، آسم، اسپاسم برونش ها، حساسیت مفرط، وجود خون در مدفوع، وزوز گوش، حالت تهوع و استفراغ اشاره كرد. در دوزهای تا ۱۰ گرم برای تب و سردرد، مخلوط با یك قاشق چایخوری عسل مصرف می شود.

 

نعناع فلفلی

نعناع فلفلی با نام علمی Mentha piperita L  و با نام عمومی Peppermint یک گیاه علفی چند ساله است که در رده بندی گیاهی از تیره Lamiaceae راسته Lamialse و رده Rosidae می باشد برگهای آن بیضوی ، متقابل ، نوک تیز ، دندانه دار کمی پوشیده از کرک به درازای ۷-۴ سانتی متر و به عرض ۳-۲ سانتی متر است گل ها کامل ، نامنظم ، اکثراً دوجنس یا هر مافرودیت و مجتمع به صورت گروهی در روی ساقه و در انتهای ساقه ظاهر می شوند گلها در ماههای مرداد و شهریور ظاهر می شوند . رنگ آنها گلی روشن یا کم و بیش ارغوانی مایل به بنفش می باشد و به تعداد زیاد نیز در مجاورت یکدیگر به نحوی مجتمع می شوند که مجموعاً در قسمت انتهای ساقه ها ، به صورت سنبله هایی با شکل ظاهری ، بیضوی و نوک تیز جلوه می کند . برخی از شاخه های این گیاه عقیم و آری از گل باقی می ماند . عمر گلها بسیار کوتاه و مدت کمی پس از تشکیل از گیاه جدا می شود ، میوه کپسول ، کوچک و به رنگ قرمز تیره است . از جمله ویژگی های تشریحی نعناع فلفلی ، کرک های ترشحی اسانس در آنها دارای پایه یک یا چند سلولی منتهی به یک برجستگی ۴ تا ۸ سلولی و حتی بیشتر است . اسانس ترشح شده نیز معمولاً خارج از جدار سلولزی ، در زیر کوتیکول جمع می گردد و این خود باعث می شود که بشره در همان ناحیه کمی متورم جلوه نماید . اسانس گیاه نعناع فلفلی در ابتدای رویش گیاه در غده های پیکررویشی گیاه ساخته و ذخیره می شود . تعداد کل غده از حدود ۱۰۰ غده برای برگهای به طول ۲ میلی متر تا حدود ۷۵۰۰ غده برای برگ های ۲۵ میلیمتری نعناع فلفلی متغیر است . برگ ها ۲ تا ۷/۲ درصد و گلها ۴ تا ۶ درصد اسانس دارند . ساقه ها معمولاً فاقد اسانس می باشند . به طور متوسط مقداراسانس در اندام های هوایی گیاه ۱ تا ۵/۱ درصد گزارش شده است .

نوشته شده توسط اومالی  | لینک ثابت |